O co zapyta sąd na rozprawie o rozwód

Postępowanie rozwodowe nie polega wyłącznie na formalnym rozwiązaniu małżeństwa na zgodny wniosek stron. Zakres ustaleń jakich musi dokonać sąd został określony w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Przesłanki orzeczenia rozwodu

Zgodnie z art. 56 § 1 k.r.o., podstawową przesłanką orzeczenia rozwodu jest ustalenie, że pomiędzy małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia, rozumiany jako ustanie więzi emocjonalnej, fizycznej oraz gospodarczej. W praktyce sądowej w Warszawie sąd ma obowiązek nie tylko ustalić fakt rozpadu pożycia, lecz także ocenić jego charakter i trwałość, czyli zbadać, czy powrót stron do wspólnego życia jest realny. Jednocześnie ustawodawca nakłada na sąd obowiązek zbadania negatywnych przesłanek rozwodu, wskazanych w art. 56 § 2 i 3 k.r.o., w szczególności tego, czy rozwiązanie małżeństwa nie pozostaje w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego oraz w przypadku posiadania wspólnych małoletnich dzieci czy rozwód nie narusza ich dobra.

Pytania dotyczące więzi małżeńskich

Sąd zadaje więc w pierwszej kolejności pytania dotyczące więzi emocjonalnej, w szczególności tego, czy pomiędzy stronami istnieje jeszcze jakakolwiek relacja uczuciowa, czy utrzymują kontakt wykraczający poza sprawy formalne oraz od kiedy nastąpiło faktyczne zerwanie tej więzi.

Kolejnym obszarem badania jest więź fizyczna. Sąd pyta, czy i od kiedy strony zaprzestały współżycia intymnego.

Istotne są także pytania dotyczące więzi gospodarczej. Sąd ustala, czy małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, czy ponoszą wspólnie koszty utrzymania, czy posiadają wspólny budżet, a jeżeli mieszkają razem to czy wspólne zamieszkiwanie ma wyłącznie charakter techniczny. Często analizowane są również kwestie związane z faktycznym uniezależnieniem się stron w sferze finansowej. Jeżeli jedna ze stron nie pracuje sąd bada czy będzie w stanie poradzić sobie po formalnym rozstaniu i ustaniu wspólności majątkowej.

Trwałość rozkładu pożycia

Sąd bada także trwałość rozkładu pożycia, a więc zada pytania czy istnieją realne szanse na powrót małżonków do wspólnego życia oraz czy były próby ratowania małżeństwa, ewentualne mediacje.

Odpowiedzi stron pozwalają sądowi ocenić, czy rozpad pożycia ma charakter definitywny, czy też małżeństwo znajduje się jedynie w przejściowym kryzysie.

Sytuacja małoletnich dzieci

Jeżeli małżonkowie posiadają wspólne małoletnie dzieci, zakres postępowania rozwodowego ulega rozszerzeniu. W takim przypadku sąd w Warszawie nie ogranicza się do oceny relacji między małżonkami, lecz zobowiązany jest zbadać sytuację dzieci oraz uregulować ją w treści wyroku rozwodowego. Wynika to wprost z art. 58 § 1 k.r.o., który nakłada na sąd obowiązek rozstrzygnięcia o władzy rodzicielskiej, kontaktach, obowiązku alimentacyjnym oraz miejscu zamieszkania dzieci. Kryterium każdej z tych ocen pozostaje dobro dziecka, które w postępowaniu rozwodowym ma charakter nadrzędny.

Tym samym już na etapie przesłuchania stron pojawiają się pytania o to, z kim dzieci obecnie zamieszkują i od kiedy obowiązuje taki model opieki, a także który z rodziców zajmuje się dziećmi na co dzień i w jaki sposób realizowane są obowiązki związane z ich wychowaniem, edukacją czy opieką zdrowotną. Sąd ustala, gdzie dzieci mają zamieszkiwać po rozwiązaniu małżeństwa, jakie warunki mieszkaniowe może zapewnić każdy z rodziców oraz jak wygląda ich dyspozycyjność czasowa w związku z wykonywanym zawodem. W tym kontekście sąd bada również, czy proponowane przez strony rozwiązania są realne do wykonania i czy zapewniają dzieciom stabilność oraz ciągłość dotychczasowego środowiska.

Kontakty z dziećmi i relacje rodzicielskie

Elementem przesłuchania są pytania dotyczące relacji dzieci z obojgiem rodziców. Sąd pyta, jak często dzieci kontaktują się z drugim rodzicem, czy kontakty te są realizowane regularnie oraz czy występują trudności w ich wykonywaniu. Pojawiają się także pytania o to, jak dzieci reagują na rozstanie rodziców, czy przejawiają trudności emocjonalne oraz czy korzystają lub wymagają wsparcia specjalistycznego.

Alimenty i sytuacja majątkowa rodziców

Nieodłącznym elementem postępowania są także pytania dotyczące alimentów. Sąd pyta jakie są rzeczywiste koszty utrzymania dzieci, kto i w jakim zakresie ponosi je obecnie oraz jakimi dochodami i stałymi wydatkami dysponują rodzice. Istotne jest również ustalenie, w jaki sposób każdy z rodziców realizuje swój obowiązek alimentacyjny poprzez osobiste starania o wychowanie dzieci. Sąd ustala też sytuację zarobkową i majątkową rodziców, pyta więc o wykształcenie, wykonywany zawód. Więcej o zasadach ustalania alimentów przeczytasz w artykule „Jak sąd ustala wysokość alimentów na dziecko?".

Rola sądu w postępowaniu rozwodowym

Tak ukształtowany model postępowania rozwodowego sprawia, że sąd w Warszawie, niezależnie od stanowiska stron, ma obowiązek aktywnie badać okoliczności sprawy i zadawać pytania zmierzające do ustalenia wszystkich ustawowych przesłanek rozwodu. W zależności od intensywności sporu sądowego, pytania sądu są albo bardziej rozbudowane albo ograniczające się do podstawowych faktów.