Dojazdy na kontakty z dzieckiem – kto dowozi dziecko i ponosi koszty?

Kontakty z dzieckiem po rozstaniu rodziców stanowią jedno z podstawowych uprawnień oraz obowiązków wynikających z wykonywania władzy rodzicielskiej. W praktyce mogą jednak pojawić się spory dotyczące organizacji kontaktów, w szczególności w zakresie obowiązku dowożenia dziecka oraz ponoszenia kosztów związanych z transportem. Błędne jest przy tym przekonanie, że rodzic realizujący kontakty zawsze zobowiązany jest samodzielnie odbierać i odwozić dziecko niezależnie od okoliczności sprawy.

Zgodnie z art. 113 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice oraz ich dziecko mają zarówno prawo, jak i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów. Kontakty nie stanowią więc wyłącznie uprawnienia jednego z rodziców realizowanego na jego koszt i wyłączne ryzyko organizacyjne. Sposób wykonywania kontaktów powinien każdorazowo uwzględniać dobro dziecka, realne możliwości stron oraz zasadę poszanowania praw obojga rodziców do utrzymywania relacji z małoletnim.

Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie przewidują regulacji, zgodnie z którą obowiązek transportu dziecka zawsze obciąża rodzica realizującego kontakty. Kwestia ta podlega każdorazowej ocenie sądu i powinna zostać dostosowana do konkretnych okoliczności danej sprawy.

W sytuacjach, w których rodzice mieszkają w niewielkiej odległości od siebie, przyjęcie modelu polegającego na odbieraniu i odwożeniu dziecka przez rodzica realizującego kontakt często stanowi rozwiązanie praktyczne i niewymagające ingerencji sądu. Odmiennie kształtuje się jednak sytuacja w przypadku znacznej odległości pomiędzy miejscami zamieszkania stron, w szczególności, gdy zmiana miejsca pobytu dziecka nastąpiła wskutek jednostronnej decyzji jednego z rodziców.

W tego rodzaju sprawach sądy wielokrotnie wskazują, że jednostronna przeprowadzka dziecka nie może prowadzić do faktycznego ograniczenia kontaktów z drugim rodzicem poprzez obciążenie go pełnym ciężarem organizacyjnym i finansowym związanym z dojazdami. Dopuszczalne pozostaje ustalenie modelu, w którym obowiązek transportu dziecka zostaje podzielony pomiędzy rodziców albo miejsce przekazania dziecka ustalone zostaje w połowie drogi pomiędzy miejscami zamieszkania stron.

Istotne znaczenie ma również aspekt ekonomiczny realizacji kontaktów. Regularne przejazdy na znaczne odległości mogą generować wysokie koszty związane z paliwem, noclegami czy organizacją podróży.

Nie bez znaczenia pozostają także kwestie organizacyjne. Konieczność odbywania wielogodzinnych podróży w niemal każdy weekend może wpływać na możliwość wykonywania pracy zawodowej, organizację życia rodzinnego oraz codzienne funkcjonowanie rodzica. Okoliczności tego rodzaju podlegają ocenie sądu przy ustalaniu sposobu realizacji kontaktów i mogą uzasadniać zmianę dotychczasowego modelu wykonywania orzeczenia.

Należy również podkreślić, że sposób wykonywania kontaktów nie ma charakteru trwałego i niezmiennego. W przypadku zmiany okoliczności, w szczególności zwiększenia odległości pomiędzy miejscami zamieszkania rodziców albo powstania trudności w realizacji dotychczasowego modelu kontaktów, możliwe jest wystąpienie do sądu z wnioskiem o zmianę wcześniejszego rozstrzygnięcia.

Obowiązek dowożenia dziecka na kontakty nie wynika automatycznie z samego faktu realizowania kontaktów przez jednego z rodziców. Każdorazowo konieczna pozostaje indywidualna ocena sytuacji rodzinnej, organizacyjnej i finansowej stron, z uwzględnieniem zasady dobra dziecka.