Konflikt zbrojny a umowa z biurem podróży – art. 47 ust. 4 ustawy o imprezach turystycznych w praktyce

Eskalacja konfliktu zbrojnego w regionie Bliskiego Wschodu w 2026 r., w tym działania militarne na terytorium Iranu oraz czasowe zamknięcie przestrzeni powietrznej nad częścią państw regionu, takimi jak Dubaj czy Abu Zabi, spowodowały powstanie wątpliwości co do możliwości realizacji zawartych umów o udział w imprezach turystycznych. W takich okolicznościach zasadnicze znaczenie ma art. 47 ustawy z dnia 24 listopada 2017 r. o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych oraz użycie go w praktycznym kontekście.

Nieuniknione i nadzwyczajne okoliczności – definicja ustawowa

Ustawa definiuje nieuniknione i nadzwyczajne okoliczności jako sytuacje pozostające poza kontrolą strony powołującej się na taką okoliczność, których skutków nie można było uniknąć nawet przy podjęciu wszelkich rozsądnych działań. W kontekście aktualnych wydarzeń za okoliczności tego rodzaju mogą zostać uznane w szczególności działania zbrojne na terytorium państwa docelowego, formalne zamknięcie przestrzeni powietrznej czy wstrzymanie ruchu transportowego. Ocena każdorazowo wymaga ustalenia, czy wskazane okoliczności mają charakter obiektywny oraz czy znacząco wpływają na zrealizowanie umowy. Konieczne jest wykazanie, że wykonanie umowy zgodnie z jej treścią stało się niemożliwe albo istotnie utrudnione, co w obecnej sytuacji politycznej jest w pełni zasadne i nie budzi wątpliwości, w szczególności w związku z ogromną ilością odwołanych lotów.

Jak prawidłowo odstąpić od umowy z biurem podróży

Odstąpienie od umowy wymaga złożenia jednoznacznego oświadczenia woli przed rozpoczęciem imprezy turystycznej. Oświadczenie powinno wskazywać numer umowy oraz termin imprezy, zawierać wyraźne stwierdzenie odstąpienia od umowy, powoływać się na art. 47 ust. 4 ustawy, wskazywać konkretne okoliczności uzasadniające odstąpienie oraz zawierać żądanie zwrotu wszystkich dokonanych wpłat.

Forma oświadczenia i termin zwrotu środków

Oświadczenie o odstąpieniu od umowy powinno być złożone w formie pisemnej na trwałym nośniku. Oznacza to, że ustna rezygnacja nie wywołuje skutków prawnych. Skutek w postaci rozwiązania umowy następuje z chwilą doręczenia oświadczenia drugiej stronie. Dla celów dowodowych zasadne jest złożenie oświadczenia zarówno w formie e-mail, jak i pisemnej skierowanej do organizatora za pośrednictwem Poczty Polskiej. Ma to na celu zebranie materiału dowodowego w razie nieuwzględnienia odstąpienia od umowy przez organizatora i konieczności wystąpienia na drogę sądową. Od daty dostarczenia oświadczenia zaczyna biec 14-dniowy termin na zwrot wpłaconych środków. Zwrot ten obejmuje pełną cenę imprezy, bez prawa do potrąceń z tytułu opłaty za odstąpienie. Odstąpienie w trybie art. 47 ust. 4 nie rodzi natomiast po stronie podróżnego roszczenia o odszkodowanie ani zadośćuczynienie.

Voucher czy zwrot pieniędzy – Twoje prawa

W przypadku opóźnienia w zwrocie środków możliwe jest dochodzenie odsetek ustawowych za opóźnienie na podstawie art. 481 Kodeksu cywilnego. Należy mieć na uwadze, że biuro podroży może zaproponować zamiast zwrotu gotówki tzw. „voucher" albo przeniesienie rezerwacji na inny termin, jednakże przyjęcie „vouchera" jest dobrowolne. Można odmówić i tym samym żądać zwrotu pieniędzy na wskazany numer rachunku bankowego.

Postępowanie przedsądowe – wezwanie do zapłaty

W przypadku odmowy uznania odstąpienia lub niewykonania obowiązku zwrotu w określonym terminie, zasadne jest skierowanie do organizatora wezwania do zapłaty z wyznaczeniem dodatkowego terminu spełnienia świadczenia i wskazanie, że po jego bezskutecznym upływie sprawa zostanie skierowana na drogę sądową. Wezwanie do zapłaty z jednej strony stanowi formalne przypomnienie o wymagalnym zobowiązaniu, a z drugiej dokumentuje próbę polubownego rozwiązania sporu, co może mieć znaczenie przy ewentualnym dalszym rozstrzygnięciu w sądzie. W przypadku braku reakcji na wezwanie do zapłaty możliwe jest też zwrócenie się do właściwego miejscowo Miejskiego lub Powiatowego Rzecznika Konsumentów. W przypadku bezskuteczności działań przedsądowych pozostaje wkroczenie na drogę sądową. Podstawą roszczenia będą wówczas art. 47 ust. 4 i ust. 6 ustawy o imprezach turystycznych, art. 471 Kodeksu cywilnego (odpowiedzialność za niewykonanie zobowiązania) oraz art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego (odsetki ustawowe za opóźnienie).

Dochodzenie roszczenia w sądzie

W sprawach, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza 20 000 zł, zastosowanie znajduje postępowanie uproszczone, o którym mówi art. 505¹ Kodeksu postępowania cywilnego. Takie postępowanie ma ułatwić i przyspieszyć proces o dochodzenie roszczeń. Sąd może zasądzić zwrot kwoty głównej wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, a także koszty procesu.

Podsumowanie

Eskalacja konfliktu zbrojnego w Iranie w 2026 r. i odwołane loty usprawiedliwiają żądanie zwrotu środków wpłaconych na imprezę turystyczną. Prawidłowe przeprowadzenie etapu przedsądowego nie tylko zwiększa szanse na dobrowolne spełnienie świadczenia, lecz również porządkuje materiał dowodowy na potrzeby ewentualnego postępowania sądowego.